Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for Μαΐου 2009

exo

Αναλυτικά τα περιεχόμενα του τεύχους έχουν ως εξής:

02 Κ. Βάρναλης, Οι μοιραίοι
03 Θ. Ε. Παντούλας, Είναι η Ανάσταση καρνάβαλος;
05 Κ. Μπλάθρας,  Όταν ο Ομπάμα συνάντησε  τον Κεμάλ
08 Και εν οίκω και εν δήμω
10 Μ.Ν., Αλφάβητο
12 Παρατηρητής, Ο κύριος Λάκης
14 Θ. Ε. Π., Τα ράσα κάνουν τον παπά;
15 Μ.Ν., Πιπέρι στο στόμα
17 Γ. Παπαγιαννόπουλος, Σύναξη παλαιών πολεμιστών
18 Π. Μπούρδαλας, Άντε από ’δω λογάδες
20 Α. Βιτούλας, Μαστορεύοντας το αληθινό
23 Β. Μ., Φυτεύοντας “ανάπτυξη“
24 Θ. Ε. Π., Όλη η Ελλάδα Μύκονος
ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΣΟΛΖΕΝΙΤΣΙΝ
25 Δ. Κοσμόπουλος, Σλαβονικό διάψαλμα
26 Α. Σολζενίτσιν, Αυτοβιογραφία
28 Δικαστική απόφαση αποκατάστασης Α. Σολζενίτσιν
29 Συνέντευξη Α. Σολζενίτσιν στο Spiegel
37 N. Δ. Τριανταφυλλόπουλος, Εκλείπουσα έκλειψη
39 Δ. Τριανταφυλλίδης, Ο Α. Σολζενίτσιν και ο κόσμος της ζωντανής μνήμης
41 Η. Αλεξανδρής, Τα Γκουλάγκ του μέλλοντός μας
48 Ν. Μαυρίδης, Πνεύμα εναντίον Διάνοιας
ΤΟ ΑΝΟΛΟΚΛΗΡΩΤΟ 21
52 Θ. Ε. Παντούλας, Ο καημός της Ρωμιοσύνης
55 Γ. Καραμπελιάς, Η κατασυκοφάντηση του ‘21
61 Α. Καλαμάτας, Ορθόδοξη Εκκλησία και νεοελληνικός Διαφωτισμός
64 Θ. Σ. Μπατρακούλης, Ο ελληνικός Αγώνας για ανεξαρτησία
68 Β. Μαράκης, Πάρθεν
70 Θ. Μαλκίδης, Το προσφυγικό ζήτημα σήμερα
76 Θ. Ορ. Παπαστρατής, Η ισραηλιτική κοινότητα Χαλκίδας μέσα στο χρόνο
79 Α. Ζησίμου, Το τέλος της δισκογραφίας
81 Κ. Μπλάθρας, Αλέξης Δαμιανός: η πάλη του χάρου με τον έρωτα
86 Σελιδοδείκτης
88 Μ. Ανδρεάδης, Οι αναμνήσεις από την “Επανάσταση”
90 Θ. Παντούλας, Λόγια περι-ποιήσεως
92 Σ. Σταμπουλού, Ο χαμηλόφωνος λυρισμός της Καλλιόπης Σκαρίμπα
94 Α. Καλογερόπουλος, Ποιήματα

Read Full Post »

MATRIX

a9b96fb9c0ae9bc5f3977113e259aa70

του Δημήτρη Αγγελή

Δεν νομίζω ότι υπάρχει καλύτερος τρόπος για ν’ αποδείξουμε την θριαμβευτική επιβολή της τεχνολογίας πάνω στην καθημερινότητά μας από το γεγονός ότι η ίδια η πραγματικότητα μας παρουσιάζεται, σε μεγάλο βαθμό, διαμεσολαβημένη. Δεν κοιτάμε εμείς μόνο τις οθόνες· κι οι οθόνες κοιτάζουν μέσα μας, διαμορφώνουν συνειδήσεις, αλλοτριώνουν τη σκέψη και δημιουργούν έναν νέο ανθρωπολογικό τύπο με κοινές, γι’ αυτό προβλέψιμες (και σαφώς εκμεταλλεύσιμες) ψυχολογικές και συναισθηματικές αντιδράσεις: τα δελτία ειδήσεων, οι τηλεοπτικές σειρές, οι εμπορικές κινηματογραφικές ταινίες μάς τοποθετούν σ’ έναν παγκοσμιοποιημένο, ουδέτερο χώρο, όπου οι πραγματικές εμπειρίες και τα αισθήματα που προκύπτουν από αυτές αντικαθίστανται από την προσομοίωσή τους. Κι οι διαφημίσεις που παρεμβάλλονται δεν προωθούν, τελικά, προϊόντα, αλλά έναν ολόκληρο τρόπο ζωής. Είναι οι μαχητικοί απολογητές ενός πολιτισμού που ζει στο επίπεδο της φαινομενικότητας και της επανάληψης, που τρέφεται παρασιτικά με εικόνες απ’ την οθόνη της τηλεόρασης, του υπολογιστή ή του κινητού τηλεφώνου –το τελευταίο, άλλωστε, φαίνεται ότι σταδιακά θα υποκαταστήσει και κάθε επαφή μας με τον έξω κόσμο. Η οθόνη είναι η μήτρα ενός νέου πολιτισμού στον οποίο όλα εξελίσσονται μπροστά στα μάτια μας, ανεξαρτήτως εάν γίνονται με την παθητική ανοχή ή την εκούσια συμμετοχή μας.

Πριν από λίγα χρόνια προβλήθηκε στους κινηματογράφους η μελλοντολογική ταινία «Matrix» (1999), για ν’ ακολουθήσουν, λόγω της μεγάλης επιτυχίας που είχε, δύο συνέχειές της. Όπως κατά κανόνα συμβαίνει και με τη λογοτεχνία, οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας αναφέρονται σταθερά στον χώρο του αληθοφανούς, όχι τόσο επειδή οι δημιουργοί τους στερούνται φαντασίας ή επειδή ενδιαφέρονται για την αξιοπιστία τους, όσο από πολιτική επιλογή: περισσότερο από οτιδήποτε άλλο επιθυμούν να ασκήσουν κριτική στην σύγχρονη κοινωνία. Και το «Matrix», σχολιάζοντας με τρόπο ιδιαίτερα διεισδυτικό πτυχές της ψηφιακής μας καθημερινότητας, προφητεύει μια μελλοντική αυτονόμηση της διαδικτυακής από την ανθρώπινη πραγματικότητα κι έναν πόλεμο μεταξύ των ανθρώπων και των μηχανών.

Μελετώντας την ηλεκτρονικού τύπου αλληλόδραση που αναπτύσσει το διαδίκτυο, ο Manuel Castells έχει παρατηρήσει ότι λόγω της ανοιχτής του δομής δεν οδηγείται σε συστημική ανισορροπία ή δυσλειτουργία από τις κάθε είδους μεταβολές, αλλά ενσωματώνοντάς τες εκφράζει κατά τον πληρέστερο τρόπο την αναστοχαστική αρχή της νεωτερικότητας. Υπάρχουν όμως κι άλλα χαρακτηριστικά της νεωτερικότητας που περιγράφονται στην ταινία, όπως: η αυτονόμηση της τεχνολογίας, η αυξητική αυτοτροφοδότησή της και η πολεμική εναντίωσή της στον άνθρωπο (το πρόγραμμα-εχθρός φέρει ανθρώπινη μορφή επιχειρηματικού στελέχους και το κοινότατο όνομα «Σμιθ», και τα δύο ουδέτερα αυτά χαρακτηριστικά δηλώνουν έλλειψη προσωπικότητας και συναισθημάτων)· η επινόηση ενός παντοδύναμου ψηφιακού εαυτού που περιπλανιέται ελεύθερα σε μιαν άλλη χωροταξική πραγματικότητα, σ’ έναν «χώρο ροής» συμβόλων, εικόνων, πληροφοριών και μάχεται, ντυμένος συμβολικά με ιερατική στολή, ως εκπρόσωπος ολόκληρης της ανθρωπότητας (ο «Νίο», ο οποίος έχει τις δυνάμεις ενός ήρωα video-game μόνο όταν συνδέεται με το «Matrix»)· η ύπαρξη ενός διαδικτυακού κόσμου, παράλληλου προς τον πραγματικό, όπου οι αποστάσεις έχουν εκμηδενιστεί και ο χρόνος δεν έχει επικράτεια, είναι μια ανώνυμη ροή δίχως χωρικότητα. Παρ’ όλο που ο άνθρωπος (Νίο) είναι ο ιερέας του εαυτού του, σύμφωνα με τις επιταγές της νεωτερικότητας, στην χωρίς όρια δομή του Matrix εντοπίζεται και μια αινιγματική μεταφυσική παρουσία, η οποία ωστόσο προέρχεται απ’ την ανεξέλεγκτη δράση του ίδιου του συστήματος και λειτουργεί μέσα σ’ αυτό διορθωτικά («η Προφήτις»). Η δυνατότητα της μηχανής (Σμιθ) να ελέγχει κάθε άνθρωπο που συναντά στο διάβα της κυριεύοντας την μορφή του (διεισδύοντας στο σώμα του) και η εξάρτηση όλων από ένα ψευδαισθητικό εικονικό κατασκεύασμα πραγματικότητας που κρατάει την κοινωνία υπάκουη, δεν θα πρέπει να μας εντυπωσιάζει: οι ιδιοκτήτες των ίντερνετ καφέ της πόλης θα σας πουν ότι πολλοί θαμώνες τους παραμένουν ως και 48 ώρες καθηλωμένοι μπροστά στην οθόνη, φορώντας πάνες για να μην χρειαστεί να σηκωθούν από την καρέκλα, κι ότι αναγκάζονται συχνά να τους διώξουν γιατί, όπως είναι φυσικό, η συμπεριφορά τους, μετά από τόσες ώρες αϋπνίας και έκθεσης στην οθόνη, αγγίζει τα όρια της παραφροσύνης.

Στον 19ο αιώνα η τεχνολογική ανωτερότητα λειτουργούσε ως παράγοντας νομιμοποίησης της ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας: εφόσον οι Βρετανοί αποικιοκράτες, για παράδειγμα, ήταν βιομηχανικά ανώτεροι από τους Ινδούς, είχαν κάθε δικαίωμα να κυριαρχούν πάνω τους. Στην ταινία αυτό είναι και το επιχείρημα των ανθρωποπρογραμμάτων Σμιθ: το ανώτερο είδος τους είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα επικρατήσει. Ακόμα κι οι μαθηματικές βεβαιότητες, όμως, υπάρχουν για να καταρρίπτονται –κι αυτό μας το δίδαξε η νεωτερικότητα με το περίφημο θεώρημα του Γκέντελ. Ο άνθρωπος καταφέρνει πάντοτε ν’ ανατρέπει τα προγνωστικά όταν θέτει όρια στις πράξεις του κι αναλαμβάνει την ευθύνη τους –δεν χρειάζεται να δαιμονοποιούμε τις μηχανές για την δική μας αλλοτρίωση. Κι ο άνθρωπος στο «Matrix» αναδεικνύεται στο τέλος νικητής, έστω κι αν τη νίκη του την οφείλει σε μια μικρή δράκα αντιστασιακών, σ’ ένα λείμμα…

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ευθύνη τ. 449/2009

Read Full Post »

evroekoges09

Read Full Post »

manifesto-rodo-live-stauros-tou-notoy2

Read Full Post »

img227

του ΘΑΝΑΣΗ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ *

Ο επίσκοπος κατέχει κεντρική θέση στη δομή της Εκκλησίας. Πλήθος ιερών κανόνων μπορεί να προσκομιστεί προς επιβεβαίωση της «κεντρικότητάς» του. Τελεία και παύλα; Αντιθέτως! Εδώ ακριβώς ανακύπτει ένα πρώτο ζήτημα. Μόνο στα ξόρκια οι λέξεις έχουν αναπόδραστα ένα και το αυτό περιεχόμενο. Η «κεντρικότητα», συνεπώς, του επισκόπου δεν σημαίνει ένα και μόνο πράγμα! Χάος χωρίζει μια κεντρικότητα που κατανοείται ως μοναρχία, από μια κεντρικότητα που ασκείται ως διακονία. Στην πρώτη περίπτωση το επισκοπάτο πολιτεύεται ως χαλιφάτο, στη δεύτερη ως το εκ διαμέτρου αντίθετο: ως διακονία. Ως ευθύνη, δηλαδή, για την υπηρέτηση του εκκλησιαστικού σώματος, το οποίο και οφείλει να λειτουργεί συνοδικά. Αυτά τα δυο μαζί – η διακονικότητα και η συνοδικότητα – καλούνται να είναι θεμελιώδες κριτήριο για τη συγκρότηση της εκκλησιαστικής ταυτότητας και, συνακόλουθα, για την ερμηνεία κάθε ιερού κανόνα. Αλλιώς, η μετάλλαξη των ωραιότερων πραγμάτων σε αβάσταχτη ασχήμια, όχι απλώς δεν αποκλείεται, αλλά – πολύ περισσότερο – γίνεται καθεστώς! Καθαυτή η πορεία της Εκκλησίας μέσα στον χρόνο δεν είναι περίπατος μιας συμπαγούς ουσίας, αλλά αδιάκοπη σύγκρουση ρευμάτων: χαλιφάτο κατά διακονίας! Ιδού μερικές εκδηλώσεις αυτής της αδιάκοπης σύγκρουσης: Στους λεγόμενους «Αποστολικούς Κανόνες» (μάλλον περί τα τέλη του 3ου αιώνα) περιλαμβάνονται αρκετοί κανόνες που αναθέτουν τη διαχείριση της εκκλησιαστικής περιουσίας προσωπικά και ανενδοίαστα στον επίσκοπο. Είναι όντως επισκοποκεντρικοί. Ανάμεσά τους πάντως βρίσκεται κι ένας (ο 40ός), ο οποίος ξεκινά με την εξής εκπληκτική απαίτηση: «Να είναι φανερή η προσωπική περιουσία του επισκόπου, αν βέβαια έχει, και φανερή η περιουσία της εκκλησίας»! Στη φράση αυτή επωάζεται ένα δίπολο εξαιρετικής δυναμικής. Από τη μια, η αξίωση για διαφάνεια, από την άλλη, η ακτημοσύνη του επισκόπου – και μάλιστα σαν να είναι το φυσικότερο πράγμα του κόσμου! Αξίζει να σκεφτούμε, τι σημαίνει η εκφορά αυτού του κανόνα! Κάποιες ατασθαλίες απαίτησαν προφανώς τη γέννησή του και κάποιες εκκλησιαστικές ευαισθησίες που διέθετε η Εκκλησία την ώθησαν να προχωρήσει σε κάποια εμβρυακή θέσμιση της διαφάνειας, προφανώς διαπιστώνοντας ότι όσα υπέροχα λέει η θεολογία για τον πατρικό ρόλο του επισκόπου δεν αρκούν – δεν παράγουν αυτομάτως αληθινούς πατέρες, ούτε αποτρέπουν αυτομάτως την κακοποίηση των τένων. Αυτή η ετοιμότητα για διορθωτικές κινήσεις (πράγμα που σημαίνει απόριψη της άποψης ότι το εκκλησιαστικό σκάφος ποντοπορεί με αυτόματο πιλότο) σκάει μύτη κάθε τόσο στην ιστορία της Εκκλησίας, ως ρεύμα που πασχίζει να αντιμετωπίσει τα ρεύματα της αδράνειας και του μισοσκόταδου στα οποία φωλιάζουν διαφόρων λογιών καμόρες. Ενάμισυ αιώνα μετά από τους «Αποστολικούς Κανόνες» διατυπώθηκε ένας νέος κανόνας, από την τέταρτη οικουμενική σύνοδο αυτή τη φορά. Ο 26ος κανόνας της κάνει ένα παραπέρα βήμα για τη θέσμιση της διαφάνειας: «Επειδή, όπως πληροφορηθήκαμε, σε κάποιες τοπικές εκκλησίες οι επίσκοποι διαχειρίζονται την εκκλησιαστική περιουσία χωρίς οικονόμους» (κοντολογής, ολομόναχοι – αλλά αυτό δεν είχαν ορίσει οι «Αποστολικοί Κανόνες»;), αποφασίζουμε να οριστεί σε κάθε τοπική εκκλησία οικονόμος κάποιος από τους κληρικούς της, ώστε να συνεργάζεται με τον επίσκοπο «και να μην είναι αμάρτυρη η εκκλησιαστική διαχείριση και εξαιτίας αυτού να διασπαθίζεται η περιουσία και να αποδίδεται μομφή στην ιεροσύνη». Πολλά σημεία αυτών των ρυθμίσεων μπορούν να συζητηθούν σήμερα, καθόσον γνωρίζουμε πολύ καλά ότι μύριες τρικλοποδιές σκαρφίζεται η εξουσία προκειμένου να συνεχίσει να μένει και αδιατάρακτη αλλά και νομότυπη! Καθαυτή η δίψα του πλουτισμού, για παράδειγμα, αποτελεί πρόβλημα για τον εκκλησιαστικό εαυτό. Μα κι από την άλλη, για τι είδους ακτημοσύνη πρόκειται, όταν ο εκκλησιαστικός ανήρ δεν έχει μεν τίποτα γραμμένο στο όνομά του, αλλά αξιοποιεί τη θέση του για να ζει τρυφηλά και ανάλγητα; Ο οικονόμος, εξάλλου, πώς θα μπορέσει να λειτουργήσει όντως υπέρ της διαφάνειας, αν απλώς είναι ένας ανοχύρωτος υφιστάμενος; Εδώ, λοιπόν, είναι ενδιαφέρουσα η ύπαρξη κανόνων που ζητούν την ενημέρωση και τη συμμετοχή όλων των κληρικών της τοπικής εκκλησίας και της συνόδου (κανόνες 24 της Αντιοχείας και 33 της Καρθαγένης, το 341 και το 419 αντίστοιχα), «ώστε να μην ενεργούν αυταρχικά οι επίσκοποι καταχρώμενοι την εξουσία που τους είχε δοθεί με τους Αποστολικούς Κανόνες», όπως σημείωνε τον 12ον αιώνα ο κανονολόγος Ιωάννης Ζωναράς. Από το πυκνό δάσος της εκκλησιαστικής νομοθεσίας επέλεξα ενδεικτικά την επισήμανση αυτών των πολυχρονεμένων κλαδιών, με τη ελπίδα ότι αναδεικνύουν δυο ραχοκοκκαλιές: Πρώτον, ότι η απαίτηση για διαφάνεια πηγάζει από τα ίδια τα σπλάχνα της εκκλησιαστικότητας. Είναι όρος αλήθευσης της ίδιας της Εκκλησίας, κι όχι απλώς μια πίεση έξωθεν. Οι εκκλησιαστικοί άνδρες, συνεπώς, που μεθοδεύουν συγκαλύψεις, είναι υπόλογοι για τη στρέβλωση καθαυτού του εκκλησιαστικού γεγονότος. Δεύτερον, ότι η δυνατότητα για νέες εκκλησιαστικές ρυθμίσεις ώστε να αντιμετωπιστούν νέα προβλήματα και νέες φαλκιδεύσεις, είναι πάγια δυνατότητα και οφειλή της Εκκλησίας. Και αφορά, φυσικά, άμεσα το λαϊκό σώμα της Εκκλησίας – και τη μεγάλη εκκρεμμότητα της θεσμικής συμμετοχής του στο ίδιο του το σπιτικό!

Ο Θ. Ν. Παπαθανασίου είναι αρχισυντάκτης του περιοδικού Σύναξη.

Το κείμενό του «Εκκλησία και διαφάνεια» θα δημοσιευθεί στην δεκαπενθήμερη εφημερίδα Χριστιανική, η οποία θα κυκλοφορήσει αύριο.

Read Full Post »

spatharis

Κείνο που με τρώει κείνο που με σώζει
είναι που ονειρεύομαι σαν το Καραγκιόζη
φίλους και εχθρούς στις φριχτές μου πλάτες
όμορφα να σήκωνα σαν να ‘ταν επιβάτες

Λευκό μου σεντονάκι λάμπα μου τρελλή
ποιό φορείο θα μας κουβαλήσει
βάλε στη σκιά σου τούτο το παιδί
που δεν έχει σώμα να ψηφίσει να ψηφίσει

Σαν κουκιά μετρώ τα λόγια του καμπούρη
πίσω απ’ το λευκό πανί μέσ’ απ’ το κιβούρι
μα όσο κι αν μετρώ κάτι περισσεύει
τρύπια η αγάπη μας και δεν μας προστατεύει

Λευκό μου σεντονάκι λάμπα μου τρελλή
κόκκινο αυγό ή καρναβάλια
μέσ’ από την κάλπη τη στατιστική
μας κοιτάει ο χάρος και του τρέχουνε τα σάλια

Σαν σκιές γλυστρούν λόγια και εικόνες
κάρα σκουπιδιάρικα φεύγουν οι χειμώνες
αν δεν ντρέπεσαι να καθίσεις πίσω
έλα στη παράσταση για να σε γιουχαίσω

Λευκό μου σεντονάκι λάμπα μου τρελλή
ποια αγάπη τάχα μας φυσάει
βάλε στη σκιά σου τούτο το παιδί
που δεν έχει απόψε που να πάει που να πάει.

σιόρ Δ. Σαββόπουλος

Read Full Post »

ΟΙ ΜΟΙΡΑΙΟΙ

Μὲς στὴν ὑπόγεια τὴν ταβέρνα,
μές σε καπνοὺς καὶ σὲ βρισιές,
(ἀπάνω στρίγγλιζε ἡ λατέρνα)
ὂλ’ ἡ παρέα πίναμ’ ἐψές•
ἐψές, σὰν ὅλα τα βραδάκια,
νὰ πᾶνε κάτω τα φαρμάκια.

Σφιγγόταν ἕνας πλάι στὸν ἄλλο
καὶ κάπου ἐφτοῦσε καταγῆς.
Ὤ! πόσο βάσανο μεγάλο
τὸ βάσανο εἶναι τῆς ζωῆς!
Ὅσο κι ὁ νοῦς νὰ τυραννιέται,
ἄσπρην ἡμέρα δὲ θυμιέται.

Ἥλιε καὶ θάλασα γαλάζα
καὶ βάθος τ’ ἄσωτ’ οὐρανοῦ!
Ὤ! τῆς ἀβγῆς κροκάτη γάζα,
γαρούφαλα τοῦ δειλινοῦ,
λάμπετε, σβήνετε μακριά μας,
χωρὶς νὰ μπεῖτε στὴν καρδιά μας!

-Φταίει τὸ ζαβό το ριζικό μας!
-Φταίει ὁ Θεὸς ποὺ μᾶς μισεῖ!
-Φταίει τὸ κεφάλι τὸ κακό μας!
-Φταίει πρώτ’ ἂπ’ ὅλα το κρασί!
Ποιὸς φταίει; ποιὸς φταίει; Κανένα στόμα
δὲν τὸ βρὲ καὶ δὲν τὸ πὲ ἀκόμα.

Ἔτσι στὴ σκότεινη ταβέρνα
πίνουμε πάντα μας σκυφτοί,
Σὰν τὰ σκουλίκια, κάθε φτέρνα,
ὅπου μας ἔβρει, μᾶς πατεῖ.
Δειλοί, μοιραῖοι κι ἄβουλοι ἀντάμα,
Προσμένουμε, ἴσως, κάποιο θάμα!

Κ. ΒΑΡΝΑΛΗΣ

Read Full Post »

Older Posts »